Calci: tác dụng, chỉ định, cách dùng liều lượng, chống chỉ định

2011-07-09 09:02 PM

Trong máu, Ca ở dưới 3 dạng : 50 Phần Trăm dưới dạng ion Ca, gần 50 Tỷ Lệ tích hợp với protein huyết tương, đa phần là albumin .

Vai trò sinh lý

Tạo xương, răng dưới dạng calci phosphat .

Co cơ, dẫn truyền thần kinh, bài xuất của các tuyến tiết.

Đông máu .
Tính thấm của màng tế bào .
Ở dịch ngoài tế bào có 1 – 2 % tổng lượng Ca. Trong máu, Ca ở dưới 3 dạng : 50 % dưới dạng ion Ca + +, gần 50 % tích hợp với protein huyết tương, đa phần là albumin và chỉ còn rất ít dưới dạng phức tạp với phosphat, citrat, carbonat .
Chỉ calci dưới dạng ion mới có vai trò sinh lý quan trọng .
Điều hoà calci do hormon cận giáp trạng ( PTH ) và calcitonin. Calci – máu bìnhthường là 4,3 – 5,3 mEq / L .

Thiếu calci

( giảm calci – máu ; hypocalcemia )
Khi calci – máu < 4,3 mEq / L

Nguyên nhân

Giảm dạng ion hóa ; base máu, dùng nhiều citrat hoặc máu loãng
Mất Ca qua dịch thể : dùng ” lợi niệu quai ” loại furosemid .
Giảm hấp thu qua ruột : chính sách ăn thiếu Ca, thiếu vitamin D, tiêu chảy mạn, cắt dạ dày .
Suy cận giáp trạng .
Tăng phospho máu ( hyperphosphatemia ), giảm magnesi máu .
P. và Ca có công dụng qua lại : P. – máu tăng khi Ca – máu giảm và ngược lại. Đó là chính sách bảo vệ sinh lý quan trọng vì nếu cả 2 cùng tăng sẽ dẫn tới kết tủa calci phosphat vào những mô. Khi P. tăng thì Ca giảm vì làm giảm sản xuất dạng hoạt động giải trí của vitamin D và làm giảm kêu gọi calci phosphat từ xương .
Mg giảm, thì Ca máu cũng giảm vì làm giảm tiết và giảm công dụng của PTH .
Viêm tụy cấp cũng làm giảm calci máu vì hoàn toàn có thể là làm ngọt ngào Ca vào mô mỡ hoại tử, giảm tiết PTH, giảm albumin – huyết và tăng sản xuất calcitonin của tuyến giáp .

Lâm sàng

Tê, ngứa những ngón, tăng phản xạ, chuột rút, tetani với những tín hiệu Trousseau ( + ), Chvostek ( + ), co giật do ngưỡng kích thích của thần kinh b ị giảm. Nếu mạn tính, gây xốp xương, gẫy xương, tín hiệu giảm calci nặng : co thắt thanh quản, khó thở, tiếng thở rít ( stridor )

Điều trị

Tiêm tĩnh mạch :
Calci gluconat : ống 10 mL dung dịch 10 % chứa 4,5 mEq Ca .
Calci clorid : ống 10 mL, dung dịch 10 % chứ a 13,6 mEq Ca .
Tiêm chậm 1 mL / phút để phòng ngất tim và tụt huyết áp do giãn mạch nhanh .
Uống :
Calci lactat, calci carbonat, calci gluconat : dưới dạng gói bột .
Vitamin D : Ergocalciferol ( D2 ) : calcitriol 1,25 ( OH ) 2 D3 .
Không dùng cùng với fluor và phosphat vì tạo phức không tan, không hấp thu được .

Thừa calci

(tăng calci-máu, hypercalcemia)

Khi calci – máu > 5,3 mEq / L

Nguyên nhân

Chế độ ăn nhiều Ca .
Hấp thu nhiều Ca : thừa vitamin D, cường phó giáp trạng .
Tăng giải phóng ca từ xương : ung thư cận giáp t rạng, bệnh Paget ( tăng tiết PTH ) .
Giảm thải trừ Ca qua thận ; thận suy, dùng lợi niệu loại thiazid lâu .
Tăng Ca + + dạng ion vì acid huyết .

Triệu chứng

Suy nhược, chán năn, buồn nôn, nôn, đái nhiều, mơ màng, lú lẫn, tê bì, đổi khác nhân cách, hôn mê. Điện tim : ST và QT ngắn, PR dài .

Điều trị

Điều trị nguyên do : cận giáp trạng, chính sách ăn .
Khi calci máu > 7 mEq / L phải điều trị tích cực :
Uống hoặc tiêm tĩnh mạch thanh huyết mặn 0,45 % hoặc 0,9 %, hoàn toàn có thể tới hàng lít / ngày với điều kiện kèm theo chức phận thận thông thường : thể tích máu tăng, pha loãng được Ca, thận tăng thải Na + ( giảm tái hấp thu ), đồng thời tăng thải Ca. Có thể cho uống thêm 2 – 3 lít / ngày .
” Lợi niệu quai ” furosemid làm tăng thải Ca và dự trữ được thừa nước do dùng huyết thanh mặn : 40 – 60 mg cách 6 h uống 1 lần. Không dùng lợi niệu loại thiazid vì giảm thải Ca .
Phosphat tiêm tĩnh mạch dùng chữa những cơn cấp tính. Tiêm tĩnh mạch Na phosphat hoặc K phosphat làm giảm nhanh ion Ca + + vì tạo Ca phosphat. Nhưng khi Ca phosphat > 75 mg / dl thì gây và lắng đọng Ca vào những mô .
Không dùng quá 1,5 g / ngày và không quá 2 ngày .
Chế độ ăn ít Ca và dùng cortison : steroid tranh chấp với vitamin D ở receptor của ruột, làm giảm hấp thu Ca qua tiêu hóa và tăng thải qua thận .
Cần dùng liều cao : Prednison 1 mg / kg / ngày. Tác d ụng hạ calci máu Open chậm, sau 1 – 2 tuần dùng thuốc. Ngừng thuốc khi có tín hiệu nhiễm độc .
Một số thuốc làm giảm tiêu xương :
Mithracin ( Plicamycin ) là kháng sinh gây độc tế bào, công dụng ức chế trực tiếp những huỷ cốt bào ( osteoclastes ), làm giảm kêu gọi Ca từ xương ra máu và giảm tái hấp thu Ca tại ống thận .
Chỉ dùng trong tăng Ca – máu do ung thư nặng đã kháng với những cách điều trị khác, vì mithracin có nhiều tính năng phụ, đặc biệt quan trọng là giảm tiểu cầu, bạch cầu, giảm prothrombin, gây chảy máu hoàn toàn có thể dẫn đến chết .
Đựng trong lọ đông khô 2500 µg .
Truyền tĩnh mạch 25 µg / kg / ngày. Pha trong 500 mL huyết thanh ngọt đẳng trương. Cách 2-3 ngày, truyền lại tuỳ thuộc vào Ca – máu .
Các diphosphonat : là thuốc tổng hợp của những pyrophosphat vô cơ có công dụng ức chế tiêu xương của những huỷ cốt bào. Thí dụ :
Didronel ( etidronat disodic ) : chỉ định chính trong bệnh Paget hoặc những di căn ung thư vào xương, gây tiêu xương .
Dùng liều duy nhất, uống 2 giờ trước bữa ăn với liều 5 mg / kg / ngày, trong thời hạn 6 tháng. Không dùng cho người suy thận. Dùng quá liều gây hạ Ca – máu ( điều trị bằng calci – gluconat tiêm tĩnh mạch ) .

Viên 200 mg.

Calcitonin : là hormon của tế bào C tuyến giáp trạng, làm hạ calci máu do :. Ức chế huỷ cốt bào ( ngược với PTH, kích thích ) làm giảmtiêu xươ ng. Tăng thải Ca và P. qua thận do ức chế tái hấp thu .
Các chế phẩm sản xuất từ động vật hoang dã ( Staporos, Calcitar từ lợn, Calsyn, Miacalcic từ cá hồi salmon ) hoặc tổng ợp ( Cibacalcin ). Calcitonin của cá hồi mạnh hơn của người và lợn 10 – 40 lần và tính năng lâu hơn 10 lần .
Liều lượng : 4 – 8 đơn vị chức năng quốc tế / kg / ngày chia làm 4 lần tiêm dưới da, tiêm bắp hoặc tiêm chậm vào tĩnh mạch. Tác dụng Open nhanh .

Source: https://posteritalia.com
Category: medican

We will be happy to hear your thoughts

Leave a reply